Prisustvo na Nacionalnom molitvenom doručku, događaju koji okuplja vrh američkog političkog, vjerskog i poslovnog establišmenta, samo po sebi nosi snažnu simboliku. Ali simbolika je u diplomatiji tek početni nivo. Prava težina dolazi iz činjenice da su Dodik i Cvijanovićeva u Vašingtonu imali pristup, razgovore i kontakte koji se ne dobijaju slučajno, niti se poklanjaju onima koje neko želi da izoluje.

A podsjetimo se konteksta: do juče se govorilo o političkoj izolaciji, o pokušajima da se predsjednik Republike Srpske svede na nepoželjnog sagovornika, o toliko jakim pritiscima naših evropskih partnera i manevrima koji su imali pandan pravosudnog a u suštini su imali jasan politički cilj – eliminaciju predsjednika Republike Srpske putem instruisanog pravosuđa, jer demokratskim i jedinim legitimnim putem – izborima, im to ne polazi za rukom. Ministar spoljnih poslova Konaković je govorio da je Dodik “pometen bagerom”.

I baš u tom trenutku vrata Vašingtona se otvaraju. Ne tiho, ne potajno, već javno, vidljivo i samouvjereno. Sastanak sa Karolin Livit, osobom od najvećeg povjerenja aktuelnog 47. predsjednika najveće sile svijeta, je kruna posjete Sjedinjenim Američkim Državama. U međunarodnoj politici to se ne dešava bez razloga. Tačnije, slabo šta se dešava slučajno.

Jedna od najstarijih lekcija realizma kaže da mali i srednji akteri ne opstaju zato što su simpatični ili moralno „ispravni“, već zato što znaju na čijoj strani stoje velike sile. A Sjedinjene Američke Države, sviđalo se to nekome ili ne, i dalje su možda najvažniji globalni politički akter. U takvom svijetu, imati pristup Vašingtonu je strateška prednost.

Ričard Nikson je imao izreku koja kaže da se “velike sile ponašaju kao gangsterske organizacije, a male zemlje kao oni koji traže zaštitu”. Možda zvuči grubo, ali međunarodna politika nikada nije bila takmičenje u bontonu. Bila je i ostala borba za prostor, uticaj i opstanak. A Republika Srpska je ovom posjetom jasno pokazala da razumije tu igru.

Posebno je važno naglasiti ulogu Željke Cvijanović, koja se već godinama profilisala kao diplomatski izuzetno upotrebljiv akter. U tandemu s Dodikom, koji nosi političku težinu i odlučnost da krči put, ona predstavlja onu drugu stranu moći smirenost, upornost, i snagu da vodi, koja je na kraju donijela međunarodnu vidljivost. Daleko je ispred svojih kolega iz Predsjedništva BiH. Dodik i Željka nisu slučajan spoj, već politički dobro izgrađen dvojac.

Da u opoziciji imamo kvalitetne kritičare, a ne grupaciju isključivo željnu vlasti, oni bi upitali : „Dobro, ali šta je konkretno dobijeno?“ Rano je za to pitanje. Diplomatija velikih sila ne funkcioniše po principu odmah vidljivih promjena. Za početak je važno je Republika Srpska ovom posjetom dobila status sagovornika a ujedno i legitimitet.

Henri Kisindžer, takođe pripadnik škole realizma, prvi i jedini koji je prije aktuelnog državnog sekretara Marka Rubija istovremeno obnašao poziciju Državnog sekretara i Savjetnika za nacionalnu bezbjednost SAD je govorio da “Amerika nema stalne prijatelje ni stalne neprijatelje — ima samo interese”. Upravo u toj rečenici leži ključ razumijevanja ove posjete. Ako vas Amerika prima, sluša i razgovara s vama, to znači da ste ušli u zonu interesa. A biti u zoni interesa najveće sile svijeta nije mala stvar, naročito za malu političku zajednicu koju su godinama pokušavali gurnuti na margine. Ima i ona Trampova: “You don’t make deals by sitting on the sidelines.”

Zato je ova posjeta, zajedno sa posjetama Jerusalimu i Budimpešti koje su prethodile, bez pretjerivanja, jedan od najvećih diplomatskih uspjeha Republike Srpske. Ikad.

Aleksandar Ostojić, doktorand međunarodnih i evropskih studija na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, Twitter nalogu i uključite se u našu Viber zajednicu.