Kako objašnjava dr Emir el Šejk, specijalista interne medicine i supspecijalista endokrinologije u JZU Bolnica „Sveti Vračevi“ Bijeljina, hormoni imaju presudnu ulogu u održavanju unutrašnje ravnoteže organizma, a svaki poremećaj njihovog lučenja ili djelovanja može dovesti do različitih, često međusobno povezanih zdravstvenih problema.

„U svakodnevnoj praksi u našoj endokrinološkoj ambulanti, ovi poremećaji ne predstavljaju teorijski problem, već realnost sa kojom se susreću naši pacijenti svih životnih dobi. Endokrinološke bolesti često se razvijaju tiho, bez izraženih simptoma, zbog čega se značajan broj pacijenata prvi put javlja ljekaru tek kada tegobe počnu da utiču na kvalitet života, radnu sposobnost ili funkciju drugih organskih sistema. Upravo zbog toga poremećaji rada endokrinih žlijezda često imaju širok spektar simptoma i mogu zahvatiti više organa istovremeno“, ističe dr el Šejk.

Koliko je patologija endokrinološkog sistema učestala, najbolje govori podatak da se u endokrinološkoj ambulanti JZU Bolnica „Sveti Vračevi“ Bijeljina na godišnjem nivou obavi više od 10.000 pregleda.

Kako prepoznati endokrinološki poremećaj?

Endokrinološki poremećaji često imaju nespecifične simptome i mogu dugo ostati neprepoznati. Kod nekih oboljenja, poput poremećaja rada štitaste žlijezde, simptomi se razvijaju postepeno i dijagnoza se često postavlja tek nakon detaljnih laboratorijskih i dijagnostičkih ispitivanja.

Iskustva iz bijeljinske bolnice pokazuju da se veliki broj endokrinoloških oboljenja otkriva upravo tokom ambulantnih pregleda, često na osnovu rutinskih analiza koje ukažu na hormonsku neravnotežu. Pacijenti se najčešće javljaju zbog umora, naglih promjena tjelesne težine, poremećaja rada srca, promjena raspoloženja ili problema sa šećerom u krvi, a tek nakon detaljne obrade dobija se jasna dijagnoza.

„Većina endokrinih poremećaja može se otkriti jednostavnim analizama hormona iz krvi, dok se u određenim slučajevima koristi i ultrazvuk za procjenu veličine i strukture žlijezda“, navodi dr el Šejk.

Dr Emir je istakao da bijeljinska bolnica raspolaže savremenom laboratorijskom i radiološkom dijagnostikom, što omogućava pravovremeno otkrivanje i praćenje endokrinoloških oboljenja. Pored standardnih analiza, tokom prošle godine uvedene su i nove, napredne hormonske pretrage koje dodatno unapređuju dijagnostičke mogućnosti.

Radi se o sljedećim analizama:

• SHBG – pomaže u procjeni poremećaja polnih hormona, kod muškaraca sa simptomima niskog testosterona i kod žena sa znacima viška androgena.

• DHEA-S – hormon nadbubrežnih žlijezda, važan u procjeni androgena i dijagnostici PCOS-a i pojačane maljavosti kod žena.

• Antitijela na TSH receptore (TRAb) – koriste se u dijagnostici i praćenju Gravesove bolesti, procjeni odgovora na terapiju i rizika od relapsa, kao i u praćenju trudnica sa bolestima štitaste žlijezde.

• C-peptid – omogućava procjenu funkcije pankreasa i razlikovanje tipova dijabetesa.

„Ove analize omogućavaju endokrinolozima da postave precizniju dijagnozu i odrede odgovarajuću terapiju, a pacijentima daju jasniji uvid u njihovo zdravstveno stanje“, ističe dr Emir el Šejk.

Najčešći endokrinološki poremećaji

“U našoj praksi najčešći endokrinološki pacijenti su osobe sa dijabetesom i poremećajima rada štitaste žlijezde, koji čine najveći dio kako ambulantnih pregleda, tako i hospitalizovanih bolesnika. Ova oboljenja zahtijevaju kontinuirano praćenje, redovne kontrole i individualno prilagođenu terapiju. Upravo zbog mogućih komplikacija, dijabetes je i jedan od najčešćih razloga za hospitalizaciju endokrinoloških pacijenata u bijeljinskoj bolnici, naročito kada dođe do loše regulacije šećera u krvi, akutnih metaboličkih poremećaja ili pridruženih kardiovaskularnih i neuroloških komplikacija”, ističe dr Emir.

On dodaje da se poremećaji rada štitaste žlijezde najčešće prate ambulantno i predstavljaju najveći broj kontrolnih pregleda u endokrinološkoj ambulanti bijeljinske bolnice. Iako su u većini slučajeva dobro kontrolisani terapijom, kod određenog broja pacijenata mogu zahtijevati dugotrajno praćenje, češće laboratorijske kontrole i multidisciplinarni pristup.

“Iako rjeđi u odnosu na dijabetes i bolesti štitaste žlijezde, poremećaji nadbubrežnih žlijezda, poput Kušingovog sindroma i Addisonove bolesti, spadaju među najozbiljnije endokrinološke dijagnoze sa kojima se susreću ljekari u bijeljinskoj bolnici. Ova stanja često zahtijevaju hospitalno liječenje, složenu dijagnostiku i pažljivo dugoročno praćenje pacijenata”, naglašava dr Emir.

Kušingov sindrom je endokrinološki poremećaj koji je posljedica povišenog nivoa kortizola u krvi. Prekomjerna količina kortizola, poznatog i kao hormon stresa, može dovesti do simptoma kao što su debljanje, lakog nastanka modrica na koži i slabosti mišića. Visok nivo kortizola takođe može prouzrokovati pojačanu maljavost lica i neredovitim menstrualnim ciklusima kod žena. Kod muškaraca može dovesti do smanjenja plodnosti, erektilnoj disfunkciji i sanjenja libida.

Addisonova bolest nastaje zbog smanjene proizvodnje hormona nadbubrežnih žlijezda, posebno kortizola i aldosterona. Manifestuje se umorom, niskim krvnim pritiskom, vrtoglavicom i pojačanom željom za solju.

Dr Emir el Šejk ističe da su najčešći endokrinološki poremećaji kod žena vezani za jajnike i polne hormone.

“Sindrom policističnih jajnika jedan je od najčešćih hormonskih poremećaja kod žena reproduktivne dobi i, prema kliničkoj praksi, javlja se kod približno 5 do 10 odsto žena, što ga čini čestim razlogom javljanja pacijentkinja u endokrinološku i ginekološku ambulantu. Kada govorimo o endokrinološkom zdravlju žena, ne možemo a da ne pomenemo i gestacijski dijabetes i menopauzu, kao stanja koja su praćena značajnim hormonskim promjenama i zahtijevaju poseban medicinski nadzor.

Gestacijski dijabetes javlja se tokom trudnoće, dok je menopauza prirodan proces praćen padom nivoa ženskih polnih hormona i karakterističnim simptomima poput valunga, nesanice i promjena raspoloženja”, kaže dr Emir. Endokrinolog iz bijeljinske bolnice ističe na kraju da endokrinološki poremećaji kod muškaraca nisu rijetki, ali se u praksi otkrivaju znatno rjeđe nego kod žena, prvenstveno zbog kasnijeg javljanja ljekaru.

“Najčešće se odnose na poremećaje nivoa testosterona, metaboličke poremećaje povezane sa dijabetesom i gojaznošću, kao i na hormonalne uzroke smanjenog libida i plodnosti. Iskustva iz naše ambulante pokazuju da se muškarci najčešće javljaju tek kada simptomi postanu izraženi ili kada dođe do pada opšteg zdravstvenog stanja, zbog čega je rana dijagnostika i dalje nedovoljno zastupljena”, kaže dr Emir el Šejk.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, Twitter nalogu i uključite se u našu Viber zajednicu.