Obilježavanje 81 godine od operacije "Halijard"

Ova operacija smatra se jednom od najuspješnijih spasilačkih misija iza neprijateljskih linija u istoriji ratova.

Misija "Halijard" bila je saveznička akcija spasavanja pilota, uglavnom Amerikanaca, koje je njemačka protivvazdušna odbrana oborila nad okupiranim teritorijama, a koje su zbrinuli pripadnici Jugoslovenske vojske u otadžbini Draže Mihailovića.

Brojne savezničke pilote oborene nad Srbijom na terenu su sklanjali pripadnici pokreta otpora uz nesebičnu pomoć naroda, zbrinjavali ih, liječili i prikrivali.

Operacija "Halijard" počela je u martu 1944. godine kada je komandant Jugoslovenske vojske u otadžbini general Mihailović naredio izgradnju piste sa koje je obavljana vazdušna evakuacija savezničkih pilota.

U gradnji je učestvovalo više od stotinu mještana, pri čemu je neophodni materijal dopreman volovskim zapregama. Prije svega bilo je neophodno izravnati teren. Kako bi neophodne aktivnosti bile manje uočljive radilo se najvećim dijelom noću.

 Pista u Pranjanima nije bila jedina koju su izgradile snage generala Mihailovića. Isto je učinjeno i u Koceljevi, kao i u Boljanićima na Ozrenu kod Doboja, odakle su takođe organizovane evakuacije.

Ričard Keli, pripadnika Odjeljenja za strateške operacije, zaključio je da je 432 vazduhoplovca SAD i 80 vazduhoplovaca drugih savezničkih zemalja spaseno tokom operacije "Halijard".

Američki predsjednik Hari Truman je, na prijedlog majora Ričarda Felmana, za zasluge u spasavanju američkih pilota posthumno odlikovao generala Mihailovića Legijom zasluga za doprinos savezničkoj pobjedi tokom Drugog svjetskog rata.

Ova činjenica decenijama je potom prikrivana, a razlog je bio političke prirode. Otuda je priznanje kćerki generala Mihailovića, Gordani, uručeno tek maja 2005. godine.