Komete vidljive samo jednom u 100 godina prolaze pored Zemlje
Dvije novootkrivene komete ovog oktobra ukrašavaju noćno nebo u spektakularnom nebeskom plesu, dok se najviše približavaju Zemlji u posljednjih nekoliko stotina godina.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Ledeni gosti iz dubina svemira
Komete su sačinjene od leda, zamrznutih gasova i stijena. Kada se približe zvijezdama poput Sunca, toplota izaziva oslobađanje gasova i prašine, stvarajući njihove prepoznatljive repove koji sijaju milionima kilometara kroz svemir.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Naučnici su prvu kometu, C/2025 A6 Lemon, uočili 3. januara, dok je C/2025 R2 SWAN otkrivena 10. septembra, tokom njenog bliskog prolaska pored Sunca.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Komete koje ćemo gledati samo jednom u životu
Za ljubitelje zvijezda i posmatrače neba, ovo je savršen trenutak da uoče ove nebeske pojave dvogledom ili teleskopom. Oba tijela imaju dugoperiodične orbite, što znači da će se vratiti tek nakon više vijekova.
∎ Kometa SWAN neće ponovo biti vidljiva narednih 650–700 godina.
∎ Kometa Lemon će se vratiti tek za oko 1.300 godina.
- SWAN se može vidjeti samo u ranim večernjim satima, dok je Lemon trenutno vidljiva pred svitanje, ali će uskoro sijati i u večernjem nebu - pojašnjava astronom Kvanži Je sa Univerziteta u Merilendu, piše CNN.
Vremenske kapsule Sunčevog sistema
Komete dugog perioda većinu svog postojanja provode na ledenim rubovima našeg Sunčevog sistema – u takozvanom Oortovom oblaku.
Prema riječima astronomkinje Keri Holt iz opservatorije „Las Cumbres“, one su formirane prije više milijardi godina, u blizini giganata poput Jupitera i Saturna.
- Kada se ponovo približe Suncu, njihov led počinje da isparava i otkriva nam najstarije materijale – izvorne građevne blokove našeg sistema - objašnjava Holt.
Dvostruki prizor kometa: Sjever i Jug gledaju različito nebo
Kometa Lemon biće lakše vidljiva na sjevernoj hemisferi, dok SWAN više favorizuje južnu hemisferu. Lemon će tokom novembra postati još sjajnija, dok će SWAN postepeno blijediti.
– „Kometa Lemon će u novembru i decembru nestati iza Sunca, a potom će biti vidljiva samo sa južne hemisfere -, dodaje Je.
Kako su otkrivene nove komete
Ukrajinski astronom amater Vladimir Bezugli otkrio je kometu SWAN analizirajući snimke instrumenta Solar Wind ANisotropies (SWAN) na letjelici Solar and Heliospheric Observatory – zajedničkom projektu NASA-e i Evropske svemirske agencije.
Kometa Lemon otkrivena je u Arizoni, u okviru projekta Catalina Sky Survey, koji finansira NASA i koji redovno skenira noćno nebo u potrazi za objektima blizu Zemlje.
Kometa koju ćemo vidjeti golim okom
„Lemon bi mogla biti jedna od najboljih kometa godine – dovoljno svijetla da se vidi i bez teleskopa, sa tamnih lokacija“, ističe Karson Fuls, direktor Catalina Sky Surveyja.
Prema njegovim riječima, najbolje vrijeme za posmatranje biće oko 20. oktobra, kada će Mjesec biti ispod horizonta i neće ometati vidljivost.
Savjeti za posmatrače neba
Astronomkinja Holt savjetuje da se komete posmatraju izvan gradova, na mjestima bez svjetlosnog zagađenja, i po mogućnosti dvogledom.
Postoje brojne besplatne aplikacije i planetarijumski programi, poput Stellarium ili KStars, koji u realnom vremenu pokazuju gdje se komete nalaze.
Trenutno je Lemon vidljiva malo ispod sazviježđa Velikog medvjeda, kaže profesor Tedi Kareta sa Univerziteta Vilanova.
A ako nebo ne bude vedro, Projekat virtuelnog teleskopa će 20. oktobra emitovati uživo prikaz obje komete iz Mančana u Italiji.
22° 10°
