Američke prijetnje i evropski planovi za Grenland
Evropske vlade pojačale su diplomatske i političke aktivnosti nakon što je predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp obnovio prijetnje da bi SAD mogle da preuzmu Grenland, uključujući i mogućnost vojne akcije, piše briselski Politiko.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Američki državni sekretar Marko Rubio najavio je da će sljedeće nedelje razgovarati sa danskim zvaničnicima o mogućoj američkoj akviziciji Grenlanda, dok je Bela kuća saopštila da Tramp preferira pregovaračko rješenje, ali ne isključuje ni vojnu opciju.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Evropski zvaničnici navode da Trampovu retoriku više ne doživljavaju kao „politički blef“.
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
Francuski ministar spoljnih poslova Žan-Noel Bajru rekao je da su Francuska, Njemačka i Poljska razgovarale o zajedničkom evropskom odgovoru, naglasivši da Grenland „nije na prodaju niti je za osvajanje“.
Diplomate EU upozoravaju da Evropa mora da bude spremna i na direktan politički sukob sa Vašingtonom.
Kao prvu opciju, evropske i NATO zemlje razmatraju kompromis koji bi ojačao bezbjednost Grenlanda kroz veća izdvajanja za odbranu Arktika, dodatne vojne vježbe i eventualno raspoređivanje savezničkih snaga, kako bi se odgovorilo na Trampove tvrdnje o bezbjednosnim rizicima.
Razmatra se i formiranje takozvane „Arktičke straže“ u okviru NATO-a.
Evropska komisija planira da skoro udvostruči izdvajanja za Grenland od 2028. godine, na oko 530 miliona evra u sedmogodišnjem periodu, uz dodatna sredstva za razvoj infrastrukture i eksploataciju mineralnih resursa.
Danska i EU time nastoje da ponude Grenlandu alternativu američkom uticaju.
Postoji mogućnost i ekonomskog odgovora Evropske unije, uključujući upotrebu „Instrumenta protiv prisile“, odnosno, mehanizma koji omogućava uvođenje protivmjera u slučaju trgovinskog pritiska.
Zvaničnici EU navode da bi Brisel mogao da posegne za tim sredstvima ako procjeni da su američke prijetnje ozbiljne.
Kao krajnju opciju, evropski zvaničnici razmatraju i bezbjednosni odgovor u slučaju vojne akcije SAD.
Prema pravnim okvirima, Danska bi mogla da bude obavezna da vojno reaguje na napad na svoju teritoriju, dok pojedine evropske zemlje razmatraju mogućnost slanja trupa na Grenland radi odvraćanja, ukoliko Kopenhagen to zatraži.
Analitičari upozoravaju da bi takav scenario nosio visok rizik i potencijalne ljudske žrtve, uz ocjenu da bi Evropa imala ograničene mogućnosti da se suprotstavi američkoj vojnoj sili.
22° 10°
