Bijeljinska bolnica obilježava Svjetski dan anestezije 16. oktobar

Svjetski dan anestezije, koji se obilježava 16. oktobra, podsjeća na istorijski događaj iz 1846. godine, kada je prvi put javno demonstrirana primjena etarske opšte anestezije tokom operacije. Taj trenutak označio je prekretnicu u razvoju medicine, jer je omogućio izvođenje operativnih zahvata uz kontrolu bola i otvorio put razvoju savremene hirurgije.

Danas anesteziologija podrazumijeva mnogo više od uvođenja pacijenta u anesteziju tokom operacije. Obuhvata pripremu pacijenta za zahvat, praćenje i održavanje vitalnih funkcija tokom operacije, kontrolu bola, reanimaciju i liječenje najtežih pacijenata u jedinicama intenzivnog liječenja. Iza svakog uspješnog operativnog zahvata stoji tim u kojem anesteziolozi i anestetičari imaju nezamjenjivu ulogu.

Razvoj anesteziologije u bijeljinskoj bolnici počeo je sedamdesetih godina prošlog vijeka dolaskom prvog specijaliste anesteziologije sa reanimatologijom, prim. dr Riste Milosavljevića, kojeg su stanovnici Bijeljine zvali doktor Rile, objavljeno je na FB stranici bijeljinske bolnice.

Kao jedan od pionira ove grane medicine na području Bijeljine i šire regije, dr Milosavljević ostavio je značajan trag u razvoju anesteziologije, reanimacije i intenzivnog liječenja. Za dugogodišnji rad i doprinos struci dobio je visoka stručna priznanja, među kojima i Povelju za životno djelo koju dodjeljuju udruženja anesteziologa u Bosni i Hercegovini.

U prvim godinama anesteziologija nije funkcionisala kao samostalna služba, već kao dio hirurgije. Sa razvojem bolnice, dolaskom novih specijalista i uvođenjem složenijih operativnih procedura razvijala se i anesteziološka djelatnost. Kao zasebna Služba za anesteziologiju, reanimaciju i intenzivno liječenje u bijeljinskoj bolnici organizovana je početkom 2000-ih godina.

„Anestezija je počela da se izvodi u bijeljinskoj bolnici po tadašnjim savremenim metodama kada smo dobili prvog anesteziologa, prim. dr Ristu Milosavljevića, sedamdesetih godina prošlog vijeka. Od tada je anesteziologija sve više napredovala, dolazili su novi specijalisti, a širio se i obim posla. Razvoj anesteziologije direktno je povezan sa razvojem hirurgije. Uvođenje novih operativnih metoda i dolazak specijalista različitih hirurških grana zahtijevaju i kontinuirano unapređivanje anestezioloških procedura, opreme i znanja”, kaže dr Olja Dabić Divljan, rukovodilac Službe za anesteziologiju, reanimaciju i intenzivno liječenje u JZU Bolnica „Sveti Vračevi“ Bijeljina.

U bijeljinskoj bolnici danas se primjenjuju različite vrste anestezije, od opšte endotrahealne do regionalne, uključujući spinalnu anesteziju te centralne i periferne nervne blokove. Anesteziološki tim pruža podršku operativnim zahvatima iz vaskularne, grudne i dječije hirurgije, otorinolaringologije, ginekologije i akušerstva, kao i složenim operacijama koje zahtijevaju pažljivo praćenje i održavanje vitalnih funkcija pacijenta.

„Anestezija je grana medicine koja veoma brzo tehnički napreduje i u kojoj se stalno uvode nove metode monitoringa, dijagnostike i liječenja. Sa razvojem hirurgije razvija se i naša služba. Hirurzi danas izvode procedure koje se prije nekoliko godina nisu radile u našoj bolnici, a sve to zahtijeva našu podršku, znanje i stalno praćenje pacijenata. Često kažemo da je hirurgija poletjela na krilima anestezije, jer bez kvalitetne anesteziološke podrške nema ni razvoja savremene hirurgije”, ističe dr Dabić Divljan.

Jedan od značajnih iskoraka u unapređenju rada jeste nabavka aparata za intraoperativno spašavanje krvi, poznatog kao cell saver. Uređaj omogućava prikupljanje i obradu krvi izgubljene tokom operacije, a zatim vraćanje tako obrađene krvi pacijentu. Posebno je značajan kod zahvata kod kojih se očekuje veći gubitak krvi, poput velikih vaskularnih i grudnih operacija te operacija jetre.

Primjena ove tehnologije može smanjiti potrebu za nadoknadom krvi od dobrovoljnih davalaca, uz mogućnost da se pacijentu vrati njegova vlastita krv. Time se unapređuje postoperativna bezbjednost i olakšava zbrinjavanje pacijenata tokom složenih operacija.

Prema riječima dr Dabić Divljan, anesteziološki tim na godišnjem nivou obezbjeđuje anesteziju za oko 2.500 operacija. Podršku pruža i brojnim dijagnostičkim i terapijskim procedurama koje zahtijevaju sedaciju ili analgeziju, uključujući gastroskopije, kolonoskopije, bronhoskopije i određene ginekološke intervencije. Tokom 2025. godine obavljeno je više od 3.000 takvih procedura.

U anesteziološkoj ambulanti godišnje se pregleda više od 2.500 pacijenata radi preoperativne procjene i pripreme za planirane zahvate. Služba je podrška svim bolničkim odjeljenjima u zbrinjavanju hitnih stanja, reanimaciji i liječenju pacijenata čije zdravstveno stanje zahtijeva intenzivni nadzor.

U Jedinici intenzivnog liječenja godišnje se zbrinjava od 1.300 do 1.500 pacijenata, uz prosječnu godišnju popunjenost kapaciteta od oko 80 odsto. Među njima su hirurški i nehirurški pacijenti, često sa teškim i životno ugrožavajućim stanjima kojima je potrebna kontinuirana podrška vitalnim funkcijama. Tim pruža podršku i drugim službama bolnice, uključujući plasiranje dijaliznih i terapijskih centralnih venskih katetera, kojih se godišnje postavi oko 300.

U Službi za anesteziologiju, reanimaciju i intenzivno liječenje JZU Bolnica „Sveti Vračevi“ Bijeljina trenutno radi 12 anestetičara u operacionim salama, dok je u Jedinici intenzivnog liječenja zaposleno 12 medicinskih sestara i tehničara. Prema riječima Gorana Danilovića, glavnog anestetičara, taj broj omogućava redovno funkcionisanje kada je cijeli tim na raspolaganju.

„Za samostalan rad u anesteziji i intenzivnom liječenju potrebno je dodatno osposobljavanje, jer se zaposleni susreću sa specifičnom opremom, lijekovima i procedurama koje se ne primjenjuju u svakodnevnom radu na drugim bolničkim odjeljenjima. Da bi anestetičar ili medicinska sestra u intenzivnoj njezi mogli samostalno da rade u smjeni, potrebno je najmanje šest mjeseci dodatne obuke i prilagođavanja”, objašnjava Danilović.

On navodi da zaposleni rade sa respiratorima, specifičnim monitoringom i lijekovima koji se pripremaju u tačno određenim dozama, te učestvuju u postupcima poput intubacije i reanimacije. Zbog toga su kontinuirana edukacija i praktično usavršavanje veoma važni.

„Posao anestetičara zahtijeva širok spektar medicinsko-tehničkih vještina, ali i sposobnost da se u stresnim situacijama brzo prepoznaju prioriteti i pravilno reaguje. Tokom reanimacije nema prostora za nepotrebne pokrete ili oklijevanje. Svaki član tima mora znati svoju ulogu i postupati u skladu sa utvrđenim procedurama”, kaže Danilović.

Timski rad temelj je ove medicinske grane, a posebno mjesto zauzima povjerenje između anesteziologa i anestetičara.

„Kada imamo teškog pacijenta, veliku operaciju ili životno ugrožavajuće stanje, svi se okupimo da pomognemo jedni drugima. U takvim situacijama posebno dolazi do izražaja timski duh. Važno je da svi zajedno uradimo ono što je najbolje za pacijenta”, potvrđuje dr Dabić Divljan.

Prema njenim riječima, za izbor anesteziologije presudni su lični afiniteti, odgovornost i stabilnost u zahtjevnim situacijama.

„Anesteziologija je veoma lijepa grana medicine za one koji vole dinamičan posao i različite izazove, gotovo nijedan radni dan nije isti. Danas možete raditi u opštoj hirurgiji, a sutra, na primjer, u otorinolaringologiji, a pored operacionih sala tu su intenzivna medicina i anesteziološka ambulanta. Tokom specijalizacije stičete znanja iz brojnih oblasti medicine. Ovo je posao koji traži veliku odgovornost i dobru organizaciju, jer se planovi često mijenjaju u zavisnosti od hitnosti i stanja pacijenata”, kaže dr Dabić Divljan.

Goran Danilović, koji već 20 godina radi kao anestetičar, navodi da ga motiviše upravo raznovrsnost posla.

„Anestezija zahtijeva da savladate veliki broj medicinsko-tehničkih vještina. Meni lično odgovara što mogu potpuno da se posvetim poslu i da budem koncentrisan na ono što radim. Ipak, iza toga stoje velika odgovornost i stres, posebno kada je pacijent životno ugrožen. U takvim trenucima presudni su znanje, uvježbanost i povjerenje između članova tima”, kaže Danilović.

Značaj iskustva i odgovornosti posla u Službi za anesteziologiju, reanimaciju i intenzivno liječenje ističe i glavna sestra JZU Bolnica „Sveti Vračevi“ Bijeljina Radmila Simić, koja je veliki dio profesionalnog života provela radeći kao anestetičar.

„Svjetski dan anestezije za mene nije samo datum u kalendaru. Ja se svaki dan osvrnem sa posebnim emocijama na godine koje sam provela radeći u anesteziji, na ljude sa kojima sam dijelila odgovornost, izazove i uspjehe i na sve trenutke koji su me profesionalno i ljudski oblikovali. Kao anestetičar naučila sam da je anestezija mnogo više od stručnog znanja, lijekova i opreme. To je poziv koji traži potpunu posvećenost i pribranost u najtežim trenucima i spremnost da se u jednoj sekundi donese odluka od koje zavisi jedan ljudski život”, ističe Simićeva.

Ona navodi da je posebno ponosna na anestetičare koji svakodnevno, daleko od očiju javnosti, obavljaju odgovoran posao važan za bezbjednost pacijenata.

„Ovim putem želim da čestitam Svjetski dan anestezije svim anesteziolozima i anestetičarima koji svojim znanjem, vještinom i rukom čuvaju ljudske živote”, poručuje Simićeva.