Najezda stršljenova: Ubijali su ljude, a vrhunac agresivnosti se tek očekuje

- Uvijek je u pitanju više faktora, među kojima je klima veoma važna, budući da niske temperature direktno utiču na veću smrtnost populacije. Načelno se može reći da su topla zima i toplo proljeće sigurno doprinijeli povećanju populacije stršljenova, koja je još prošle godine krenula da se uvećava. Možda je pogodovalo i sveže ljeto, jer je bilo više hrane, vjerovatno bi bilo manje insekata kojima se hrane da je bilo suše. Koliko će to potrajati, veoma je teško reći, može vjerovatno i više godina - ne nužno sa ovakvim brojnostima, a može da se naglo prekine na osnovu jednog nepovoljnog događaja, recimo, ekstremno hladne zime, vlažnog proljeća - objašnjava entomolog dr Alesandar Ćetković, profesor Biološkog fakulteta u Beogradu.

On dodaje da ne postoje jasni ciklusi višegodišnjih oscilacija brojnosti, nego prosto slučajni slijed raznih, pretežno klimatskih okolnosti, manje ili više prirodnih.

Obični evroazijski stršljen (Vespa crabro), jedina vrsta stršljenova koja obitava na našim prostorima, predstavlja jedan rod krupnih osa, veoma srodnih sa nizom sitnijih vrsta osa i zolja.

- Zapažanje ljudi da su „posebno agresivni u ovo doba godine" uslovljeno je njihovim životnim ciklusom: ose i stršljenovi su vrste koje žive samo jednu sezonu, a koja dostiže vrhunac upravo u avgustu i septembru. Sve jedinke koje vidimo tokom ljeta produkovane su ove sezone od matica koje su rođene prethodne jeseni, prezimele zimu i uspostavile svoja nova gnijezda počev od proljeća. Prije juna i jula su ta gnijezda previše mala da bi bila uočena, imaju malo jedinki i ljudi ih ne primjećuju, a poslije septembra imamo postepeno sve brže osipanje brojnosti, da bi sve još preživjele radilice uginule sa prvim mrazevima. Naravno, sve je ovo izraženije i uočljivije u godinama kada populacije dostignu veće brojnosti - pojašnjava dr Ćetković.

Stršljenovi imaju nagon da brane svoja gnijezda od svih koji se dovoljno približe da ih mogu ugroziti, tako da ne postoji posebna agresivnost prema ljudima, niti to ima veze sa brojnošću!

- Iako veoma rijetko, može se desiti da pčela, osa ili stršljen (stršljen najrijeđe) napadnu čovjeka „bez očiglednog razloga", a više od 95 odsto napada vezano je za blizinu gnijezda. Tu se ne radi o rojevima nego o određenom broju čuvara gnijezda, 15-30 stršljenova ili manje, koji će organizovano napasti „uljeza" u blizini gnezda. Ako je gnijezdo na tavanu kuće, šupljini u zidu ili u blizini prostora u kojima ljudi obavljaju aktivnosti, napada će biti više. Druga je situacija kad jedinka (ili više njih) uđe uveče na svjetlo u sobe u potrazi za hranom. One su tada zbunjene i uznemirene, ali skoro nikad nisu agresivne, jer tu ništa ne brane, a može doći do ujeda ako ih ne primjetimo pa ih prignječimo, ili ako pokušamo nespretno da ih izbacimo ili ubijemo. Sve ovo je sasvim različito od situacije kada neko nestručno pokuša da uništi gnijezdo - tada može doći do masovnog napada više stotina ljutih stršljenova, jer gnijezdo stršljena u septembru može imati i više hiljada jedinki - objašnjava dr Ćetković.