Samo za obradu kredita banke uzmu do 1.000 KM

Osim ove naknade, neke banke klijentima jednom godišnje, sve dok traje otplata kredita, uzimaju "naknadu za monitoring kredita". Na navedni iznos pojedine banke uzimaju svake godine po 50 KM od klijenata.

Vrhovni sud u Srbiji je nedavno potvrdio da su naknade za obradu kredita nedozvoljene i da provizije moraju biti vraćene klijentima. Istovremeno, u Republici Srpskoj jednokratna naknada za obradu kredita, kako nam je rečeno u Agenciji za bankarstvo RS, nisu zakonski određene.

- Banke jedino imaju obavezu da blagovoremeno i jasno informišu potencijalne korisnike bankarskih usluga, te da ih jasno definišu samim ugovorom o kreditu - kažu u Agenciji za bankarstvo.

Opšti uslovi

Visina i način naplate naknada definisani su internim aktima i poslovnom politikom svake pojedinačne banke i obuhvaćeni su opštim uslovima poslovanja. Po podacima regulatora, jednokratne naknade za obradu kredita se razlikuju od banke do banke i zavise od vrste kreditnog proizvoda, a pregled naknada po kreditnim proizvodima objavljuju na svojim internet stranicama.

- Prosječne naknade za obradu kredita se kreću od nula do 1,5 odsto - kažu u Agenciji za bankarstvo.

Navode da je svaka banka obavezna da objavi opšte uslove poslovanja, a objavljuje se na internet stranici banke i na pogodnom mjestu u poslovnim prostorijama banke u kojima se pružaju usluge klijentu.

Opštim uslovima poslovanja smatra se dokument koji sadrži standardne uslove poslovanja primjenjive na sve klijente banke, opšte uslove za uspostavljanje odnosa između klijenata i banke, postupak komunikacije između klijenata i banke i opšte uslove za obavljanje transakcija između klijenata i banke.

Međutim, na sajtovima banaka dokument „Opšti uslovi poslovanja" nije vidljiv, pa je potrebno poprilično vremena da se nađe. Ni u jednom dokumentu nismo našli kolika je visina bilo koje naknade, uključujući i onu za obradu kredita. Cijena zavisi od, kako navode, tržišnih makroekonomskih uslova.

- Naknade i drugi troškovi koje banka naplaćuje klijentima obuhvaćeni su opštim uslovima poslovanja koje je banka dužna da oglašava na jasan i razumljiv način, dajući tačne, potpune, nedvosmislene i reprezentativnim primjerom prikazane standardne podatke, a koji su neophodni prosječnom korisniku za donošenje odgovarajuće odluke o korišćenju usluge, zasnivanju poslovnog odnosa i zaključenju ugovora s bankom - tvrdi regulator.

Reprezentativni primjer

Kažu da su banke dužne da u pregovaračkoj fazi informišu korisnika o uslovima, uključujući i efektivnu kamatnu stopu i ukupan iznos koji je korisnik dužan da plati, odnosno prikazati reprezentativni primjer u kojem su naznačeni svi elementi korišteni u obračunu te stope.

Napominju da je banka obavezna klijentu predočiti prvo nacrt ugovora o kreditu, a da klijent 14 dana nakon potpisanog ugovora o kreditu može da odustane od kredita pod uslovom da nije počeo da koristi novac.

Banke ne otkrivaju koliko su od klijenata naplatili novca po osnovu pojedinačnih naknada, ali je Srpskainfo uzračunala da svaka banka u Republici Srpskoj u prosjeku mjesečno od svojih klijenata uzima oko 44.000 maraka na ime naknada i provizija.

Ukupno je osam banaka registrovanih u Republici Srpskoj u prvih šest mjeseci prikazalo 62,9 miliona konvertibilnih maraka prihoda od naknada i provizija, što je rast za oko šest miliona maraka u odnosu na isti period lane.

Sve skuplje

Naplaćeni iznos naknada i provizija i naknada povećava se iz godine u godinu, a razlog je taj što banke poskupljuju usluge. Osim što stalno poskupljuju usluge vođenja računa i kartica, te ostale usluga iz paketa koje klijenti imaju, banke redovno povećavaju cijenu provizija za plaćanje računa.

Uglavnom, prosječna mjesečna naknada koju klijent banci plaća za usluge samo po tekućem računu i karticama je oko šest maraka.