Transrodnost se uklanja sa liste mentalnih oboljenja

Kako se navodi u saopštenju Tima Ujedninjenih nacija u Srbiji, na taj način na međunarodnom nivou se vrši prvi korak ka depatologizaciji transrodnosti, a sve države članice, uključujući i Srbiju, će početi i sa izvještavanjem o primjeni nove klasifikacije od 2022. godine, što ostavlja dovoljno vremena za nacionalnu implementaciju tog dokumenta.

-Patologizacija je duboko ukorijenjena u svim sferama društvenog života transrodnih osoba, počev od pravnog statusa, preko pristupa zdravstvenoj zaštiti, mogućnosti zapošljavanja, ali i svakodnevnog tretmana kako od opšte populacije tako i od najbližih članova porodice - navodi se u saopštenju.
Šef kancelarije Svjetske zdravstvene organizacije u Srbiji Marijan Ivanuša kazao je da je zdravlje jedno od osnovnih ljudskih prava, a da diskriminacija u značajnoj mjeri utiče negativno na zdravlje.

- To je naročito važno kada sagledamo podatke po kojima seksualne manjine u evropskim zemljama imaju značajno lošije fizičko i mentalno zdravlje. Smrtnost transrodnih osoba je tri puta veća, a transrodne žene su i deset puta sklonije pokušaju samoubistva - rekao je Ivanuša na događaju koji je na tu temu okupio predstavnike državnih tijela, međunarodnih organizacija, organizacija civilnog društva i transrodne zajednice u Srbiji.

Nacionalna implementacija uklanjanja transrodnih stanja sa liste mentalnih oboljenja podrazumijeva omogućavanje priznavanja identiteta, koji je u manjoj mjeri uslovljen medicinskim pristupom. Takođe, transrodne osobe bi trebalo da budu bolje uključene u društvo, da imaju bolje mogućnosti za ostvarenje svojih prava i pristup uslugama, umjesto dugotrajnih procesa dijagnostike i medikalizacije.

Šef Tima UN za ljudska prava Milan Marković kazao je da je isključenost iz društva direktno povezana sa patologizacijom, kada se kroz dijagnozu ili medicinski nalaz posmatra čovjek.

- Ako istinski poštujemo ljudska prava, jedino na čemu treba zajednički da radimo jeste poštovanje autonomije, dostojanstva i integriteta svake osobe, bez obzira na rodni identitet i oblik u kojem se on javlja - izjavio je Marković.

Predstavnica Populacionog Fonda UN u Srbiji Marija Raković kazala je da vodeća istraživanja pokazuju da su transrodne žene oko 49 puta pod većim rizikom od HIV infekcije u odnosu na ostale žene.

Navedena klasifikacija je prethodno izmijenjena 1990. godine, kada je sa liste mentalnih oboljenja uklonjena homoseksualnost i time učinjen prvi veliki korak neophodan za ostvarivanje društvene ravnopravnosti i omogućavanje efikasnog ostvarivanja ljudskih prava homoseksualaca.

Rodni identitet podrazumijeva osjećaj vlastitog roda i on je obično u skladu sa spolom prilikom rođenja. Kada se rodni identitet osobe razlikuje od njegovog spola, onda se obično smatra transrodnom osobom.