Čuvaj gusle, pjevaj i sokoli!

Zabava i muzika u narodu nikada nije izostajala. I u najtežim vremenima igralo se i pjevalo, a nerjetko je to bila i jedina samoodbrana od teških i mučnih vremena i prilika. Ako je za narod ikada bilo teže to je period turske okupacije.

U  određenim periodima bilo je nepodnošljivo pa se obična raja i seljak dizao na razne ustanke ili je bio primoran na hajdučke borbe protiv vlasti. Ipak, Semberci a i drugi stanovnici Bosne i Hercegovine ili srpskih zemalja nalazili su prilike za veselje i zabavu. U periodu turske okupacije stanovništvo je bilo izrazito podjeljeno. Tursko plemstvo i begovi težili su  što više se izdvojiti od srpske raje. U društvenom životu skoro da ništa nisu imali zajedničko. Bilo je propisano kako raja treba da se oblači, koju boju da nosi, kakvu frizuru da ima i kako da pozdralja a naravno da je postojala i zabrana druženja. Shodno ovim odredbama i u Semberiji su postojala dva guslara, jedan je bio Srbin Filip Višnjić, a drugi musliman Murat Sultanić Dropić. Prvi je živo i pjevao u Semberiji 1767. godine, a drugi je rođen u Poljicima na Spreči 1842. godine, a u Semberiju tj. u Bijeljinu je povremeno navraćao. Filip Višnjić, slijepi guslar njegovao je tradiciju starog srpskog instrumenta.

Filip Višnjić

Pjesme Filipa Višnjića zapisao je Vuk Stefanović Karadžić i zahvaljujući njima mi danas možemo razumjeti određene istorijske događaje i odnose. Gusle su kod Srba koji su primili islam (muslimana) sve više potiskivane. Baš zato što su izrazito srpski instrument isključivo iz potrebe da se izdvoje i prikažu kao druga nacija i izbrišu svi pređošnji korjeni koji su srpski (i danas je to slučaj).

Murat Sultanić Dropić

Istorija ovog narodnog srpskog gudačkog instrumenta veoma je stara. NJegova istorija seže u najdublje korjene srpskog identiteta. Oni istoričari koji nam žele „poturiti“ priču o dolasku Srba na Balkan propagiraju da je ovaj instrument preuzet od Ilira (starosjedilaca Balkana koje su Slaveni zatrli). Teško je sakriti istinu jer baš ovaj instrument nosi ime po praslovenskoj riječi „godsli“ što znači „žica“. Čak i Lužički Srbi koriste gusle ali sa tri žice i zovu ga „husle“, oni ga nisu mogli „preuzeti od Ilira“. Gusle se sreću u Srbiji, Crnoj Gori, Dalmaciji i Bosni i Hercegovini. Ovaj instrument je igrao važnu ulogu u istoriji srpske epske poezije. Uz gusle su vjekovima prenošeni događaji iz nacionalne istorije sve dok ti tekstovi nisu konačno zapisani.

Zajedničke zabave  po ulicama bile su  lutajući mečkari sa svojim mečkama koje igraju uz bubnjeve. Veći ovakvi skupovi uz mađioničare ili kepece održavali su se na „čifutskoj meraji“ gdje je izgrađen sadašnji hotel Drina. Na ovoj merija održavane su i žive predstave. U grad su dolazili i truski Cigani sa svojim čočecima i zabavljačima.Mase su zabavljali uz zvuke zurli, ćemaneta, klarineta, daira i bubnjeva. Posebno su bile posjećene predstave igri sjenki „karađoz“. Od zabava još su priređivane maškare kao što su danas karnevali. Tek kasnije se obilježava gradska slava Sv. Pantelejmon i tada je stanovništvo iz okolnih sela dolazilo u Bijeljinu na vašar koji je posjetiocima nudio raznovrsne atrakcije.

Dejan Vuković