Za portal BIJELJINA DANAS primarijus dr Aleksandar Dobrosavljević otkriva korake vještačke oplodnje: “BUKVAR" ZA PUT DO POTOMSTVA

- U okviru pripreme potrebno je da se uradi kompletan ginekološki i ultrazvučni pregled kao i PAPA test, kolposkopija, cervikalni, vaginalni bris, bris na bakterijsku vaginozu i bris na hlamidiju - objašnjava dr Dobrosavljević za portal Bijeljina danas.

- Uloga ultrazvuka je posebno bitna u određivanju jednog od parametara rezerve jajnika (sposobnosti jajnika da proizvodi jajne ćelije), koji se zove AFC (broj antralnih folikula promjera od 2 do 9 mm), zatim volumena jajnika, prisustva eventualnih anomalija materice (pregrada, polipa, mioma), detekciju policističnog izgleda jajnika i prisustvo endometriotičnih ili drugih cista.

Potrebno je, kaže ovaj vrsni stručnjak iza kog su veliki uspjesi u ovoj oblasti, uraditi i hormonski status pacijentkinje koji podrazumijeva određivanje reproduktivnih hormona od drugog do četvrtog dana ciklusa: FSH, LH, estradiol, progesterone, testosterone, TSH, T3, T4, prolaktin, a posebno je značajan AMH ( antimilerov hormon ) čije se vrijednosti koriste za procjenu ovarijalne rezerve u kombinaciji sa prethodno pomenutim AFC.

Sljedeće su serološke analize na viruse i druge mikroorganizme: hepatitis B, hepatitis C, HIV, toxoplazmoza, rubela i sifilis. Ove serološke analize treba da urade oba partnera.

U toku pripreme muškog partnera potrebno je da uradi spermogram, spermokulturu, bris uretre (klasičan bakteriološki i bris na hlamidiju).

-U okviru pripreme nekada može biti indikovana histeroskopija, laparoskopija ili primjena nekih drugih procedura prije započinjanja samog postupka, kako bi se otklonili svi faktori koji bi mogli da smanje uspijeh vantjelesne oplodnje.

Da bi se odlučili za vrstu protokola, vrstu i dozu lijekova uzimaju, ističe dr Dobrosavljević, u obzir sljedeće parametre: ovarijalnu rezervu (određuje se na osnovu vrednosti AMH i AFC-a), godine pacijentkinje, odgovor jajnika na stimulaciju ovulacije u eventualnim prethodnim postupcima vantjelesne oplodnje, kao i BMI.

- U toku stimulacije ovulacije čine se serijska mjerenja nivoa hormona i ultrazvučni pregled, odnosno mjerenje veličine i broja folikula kao i debljina i izgled endometrijuma, i na osnovu toga se koriguje terapija odnosno doza lijekova. Kada je riječ o stimulaciji ovulacije najbolji odgovor imaju pacijentkinje sa 10-15 antralnih folikula na početku stimulacije, tj normal risponderi (pacijentkinje sa očekivanim  normalnim odgovorom) kod kojih je i najbolji odgovor na stimulaciju i kod njih najlakše možemo predvidjeti kakav odgovor može biti. Postoje dvije krajnosti odgovora pacijentkinja na stimulaciju  u odnosu na normal rispondere.Jedna kategorija pacijentkinja su one koje imaju manje od 5 antralnih folikula i AMH manji od 0,5-1ng/ml.

Ove pacijentkinje, naglašava dr Dobrosavljević, često imaju i smanjen volumen jajnika, a značajno smanjenje je kada je on ispod 3ml. Kod takvih pacijentkinja je odgovor na stimulaciju često slab i neadekvatan čak i pri visokim dozama lijekova (gonadotropina) i u takvim postupcima dobijamo mali broj jajnih ćelija.

- Druga grupa su pacijentkinje koje najčešće imaju policistične jajnike, koje imaju povećane vrijednosti AMH i preko 20 antralnih folikula i veoma jak odgovor na stimulaciju čak i pri niskim dozama gonadotropina. Ovakve pacijentkinje su sklone teškoj komplikaciji stimulacije koju nazivamo ovarijalni hiperstimulacioni sindrom ( OHSS ). Postupak stimulacije ovulacije najčešće traje 8-12 dana a završava se kada imamo 3 ili više zrelih folikula srednjeg promjera, više ili jednako od 18 mm. Poželjno je da debljina endometrijuma u tom periodu bude veća ili jednaka od 8mm. Kada se stvore uslovi stimulaciju završavamo tzv. stop injekcijom koja dovodi do finalnog sazrijevanja jajnih ćelija, koje se dešava u narednih 36 časova - ukazuje naš sagovornik.

Da bi se bolje razumjela stimulacija ovulacije potrebno je znati da u toku svakog ciklusa dolazi do sazrijevanja samo jednog folikula odnosno jedne jajne ćelije koja se oslobađa ovulacijom dok ostali antralni folikuli degenerišu odnosno ne razvijaju se. Prilikom stimulacije ovulacije dodajemo gonadotropine (FSH,ili kombinacija FSH i LH ) u većoj dozi nego što proizvodi organizam žene u prirodnom ciklusu, te na taj način podstičemo i ostale antralne folikule, koji bi inače degenerisali, da se razvijaju. To omogućava da se umjesto jedne jajne ćelije dobije veći broj jajnih ćelija, nakon oplođenja tih jajnih ćelija veći broj embriona a time i veću šansu za dobijanje kvalitetnih embriona.

 - Aspiracija jajnih ćelija je intervencija koja se radi u kratkotrajnoj anesteziji kada se uz pomoć vaginalne sonde sa iglom koja je fiksirana uz sondu i pod kontrolom ultrazvuka prolazi kroz zid vagine i aspiriše svaki folikul veličine ≥ 15 milimetara - ukazuje dr Dobrosavljević.

Tako dobijene jajne ćelije preuzima embriolog u laboratoriji. Nakon oplođenja jajnih ćelija dobija se i određeni broj embriona koji se vraćaju u matericu, pojašnjava dr Dobrosavljević.

Četvrti korak je embriotransfer je vraćanje embriona u šupljinu materice. Najčešće vraćamo dva ili jedan embrion dok preostale embrione koji su odgovarajućeg kvaliteta zamrzavamo. Zamrznuti embrioni se mogu vratiti u nekom narednom spontanom ciklusu bez stimulacije i mogu se koristiti za ostvarivanje naredne trudnoće.

Peti korak je određivanje beta HCG.

- Četrnaest dana nakon embriotransfera radi se određivanje Beta HCG-a a nakon 35 dana ultrazvučni pregled radi potvrde vitalnosti ploda odnosno srčane radnje. U periodu nakon embriotransfera potrebno je upotrebom progesterone ili uz dodatak estradiola i drugih medikamenata podržati razvoj trudnoće jer nakon aspiracije žuto tijelo jajnika nije dovoljno funkcionalno odnosno ne luči dovoljno hormona kao žuto tijelo u prirodnom ciklusu koji su neophodni za održavanje trudnoće -zaključuje dr Dobrosavljević.